Από το 2019 ένας 17χρονος στην Ελλάδα μπορεί να πάρει δίπλωμα αυτοκινήτου και να οδηγεί, με έναν όρο: μέχρι να κλείσει τα 18, στη θέση του συνοδηγού κάθεται συνοδός που πληροί συγκεκριμένα κριτήρια. Η ρύθμιση λέγεται συνοδευόμενη οδήγηση και στηρίζεται σε μια απλή παρατήρηση: οι νέοι οδηγοί κάνουν τα περισσότερα ατυχήματα τους πρώτους μήνες, και ένας χρόνος οδήγησης με έμπειρο άτομο δίπλα μειώνει δραστικά τον κίνδυνο.
Πώς βγαίνει το δίπλωμα στα 17
Η διαδικασία είναι η ίδια με του ενήλικα: σχολή, θεωρητικά μαθήματα, θεωρητική εξέταση, πρακτικά μαθήματα, πρακτική εξέταση. Οι διαφορές είναι τρεις:
- Συναίνεση γονέα ή κηδεμόνα στην αίτηση, επειδή ο υποψήφιος είναι ανήλικος.
- Δήλωση συνοδού ή συνοδών που θα συνοδεύουν τον νέο οδηγό μέχρι τα 18. Μπορούν να δηλωθούν περισσότερα από ένα άτομα.
- Το δίπλωμα που εκδίδεται έχει περιορισμό μέχρι την ενηλικίωση: οδήγηση μόνο με συνοδό. Μόλις κλείσεις τα 18 ο περιορισμός παύει, χωρίς νέα εξέταση.
Τα μαθήματα μπορούν να ξεκινήσουν νωρίτερα από τα 17, ώστε η εξέταση να προγραμματιστεί μόλις συμπληρωθεί η ηλικία. Ρώτα τη σχολή πόσους μήνες πριν τα γενέθλια μπορείς να εγγραφείς.
Ποιος μπορεί να είναι συνοδός
Ο συνοδός δεν είναι απλώς ένας ενήλικας στο διπλανό κάθισμα. Η νομοθεσία ζητά, σε γενικές γραμμές:
- Να έχει δίπλωμα κατηγορίας Β για αρκετά χρόνια, όχι νέος οδηγός.
- Να μην έχει σοβαρές παραβάσεις ή αφαίρεση άδειας το πρόσφατο διάστημα.
- Να είναι σε κατάσταση να οδηγήσει ο ίδιος: οι κανόνες για το αλκοόλ ισχύουν και για τον συνοδό, όχι μόνο για τον οδηγό.
Συνήθως συνοδός είναι γονέας, αλλά μπορεί να είναι άλλος συγγενής ή οικογενειακός φίλος που πληροί τα κριτήρια. Αξίζει να δηλωθούν δύο ή τρία άτομα, ώστε ο νέος οδηγός να οδηγεί πραγματικά συχνά. Ο σκοπός της ρύθμισης είναι τα χιλιόμετρα εμπειρίας, όχι το χαρτί.
Τι ισχύει στον δρόμο
- Το όχημα φέρει ειδική σήμανση που δείχνει στους άλλους οδηγούς ότι οδηγεί συνοδευόμενος νέος οδηγός.
- Ο συνοδός κάθεται πάντα στη θέση του συνοδηγού. Δεν αρκεί να είναι στο αυτοκίνητο.
- Ο οδηγός είναι ο 17χρονος. Η ευθύνη για παραβάσεις είναι δική του, με τις συνέπειες που προβλέπονται για νέους οδηγούς. Ο συνοδός έχει δική του ευθύνη αν δεν πληροί τους όρους ή αν, για παράδειγμα, έχει πιει.
- Τα όρια αλκοόλ είναι τα αυστηρά των νέων οδηγών, δηλαδή πρακτικά μηδενικά. Δες το κεφάλαιο αλκοόλ και οδήγηση.
Γιατί αξίζει, και όχι μόνο για το δίπλωμα
Το μεγάλο πλεονέκτημα δεν είναι ότι «παίρνεις δίπλωμα έναν χρόνο νωρίτερα». Είναι ότι στα 18, όταν θα οδηγείς μόνος, θα έχεις ήδη έναν χρόνο πραγματικής οδήγησης: βροχή, νύχτα, εθνική οδό, παρκάρισμα σε στενό, κυκλοφοριακό. Ο 18χρονος που μόλις πήρε δίπλωμα έχει συνήθως 25 ώρες εμπειρίας, όλες με εκπαιδευτή και διπλά πεντάλ. Ο 18χρονος που έκανε συνοδευόμενη οδήγηση έχει εκατοντάδες.
Για να αξιοποιηθεί ο χρόνος, ο συνοδός χρειάζεται να κάνει δύο πράγματα: να αφήνει τον νέο οδηγό να οδηγεί σε όλο και πιο δύσκολες συνθήκες, σταδιακά, και να μην παρεμβαίνει συνεχώς. Το «πρόσεχε!» σε κάθε στροφή δεν διδάσκει τίποτα. Η σωστή προσέγγιση είναι να σχολιάζεις μετά, στο σπίτι, συγκεκριμένα σημεία: «στη διασταύρωση με το STOP δεν κοίταξες δεξιά δεύτερη φορά».
Ένα πρόγραμμα για τον χρόνο της συνοδείας
| Μήνες | Συνθήκες | Στόχος |
|---|---|---|
| 1 έως 2 | Μέρα, γνωστές διαδρομές, ήπια κυκλοφορία | Άνεση με το όχημα, ομαλότητα |
| 3 έως 4 | Κέντρο πόλης, ώρες αιχμής, στάθμευση σε στενά | Παρατηρητικότητα, πεζοί, δικυκλιστές |
| 5 έως 7 | Νύχτα, βροχή, επαρχιακοί δρόμοι | Φώτα, αποστάσεις, πρόσφυση |
| 8 έως 12 | Εθνική οδός, μεγάλες διαδρομές, άγνωστες πόλεις | Προσπέραση, κούραση, σχεδιασμός διαδρομής |
Συχνές απορίες
Μπορώ να οδηγήσω μόνος αν ο συνοδός δεν μπορεί να έρθει;
Όχι. Μέχρι τα 18 η οδήγηση χωρίς συνοδό είναι οδήγηση χωρίς άδεια, με τις αντίστοιχες κυρώσεις.
Χρειάζεται νέα εξέταση στα 18;
Όχι. Ο περιορισμός αίρεται με την ενηλικίωση. Ρώτα αν απαιτείται κάποια διοικητική ενέργεια για την αλλαγή του εντύπου.
Ισχύει και για μοτοσυκλέτα;
Η συνοδευόμενη οδήγηση αφορά το αυτοκίνητο. Για τα δίκυκλα ισχύουν οι δικές τους ηλικίες ανά κατηγορία, που αναλύουμε σε ξεχωριστό άρθρο.
Τι γίνεται με τα όρια ταχύτητας;
Τα ίδια με κάθε οδηγό, βλέπε το κεφάλαιο όρια ταχύτητας. Οι νέοι οδηγοί έχουν όμως αυστηρότερη μεταχείριση στις κυρώσεις.